Jeśli chcecie lepiej przygotować się do egzaminu maturalnego z języka polskiego, zapraszamy do korzystania ze specjalnie dla Was utworzonej bazy ułatwiającej przygotowanie się do Nowej Matury.

W związku z wprowadzeniem nowej matury do szkół Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Przemyślu Filia w Jarosławiu przygotowuje na bieżąco materiały pomocne przy opracowywaniu tematów prac maturalnych. Są to artykuły czasopism prenumerowanych w naszej Bibliotece.

Mamy nadzieję, że zebrane materiały ułatwią poszukiwania naszym czytelnikom. Zapewniamy że wszystkie publikacje, uwzględnione w bazie, są dostępne w naszej Bibliotece.

Niezbędnik maturzysty
warsztat pracy ucznia przygotowującego się do matury

ZASADY OPISU BIBLIOGRAFICZNEGO OKREŚLAJĄ NORMY:
PN-ISO 690: 2002 - Dokumentacja - Przypisy bibliograficzne - Zawartość, forma i struktura.
PN-ISO-2:1999 - Informacja i dokumentacja - Przypisy bibliograficzne - Dokumenty elektroniczne i ich części.

Skąd należy czerpać dane do sporządzania opisu bibliograficznego:

• strona tytułowa
• odwrocie strony tytułowej
• metryczka książki

Autorstwo i tytuł

• jeżeli autorów jest dwóch lub trzech - oddzielamy ich nazwiska przecinkami,
• jeżeli autorstwo jest nieustalone, opis rozpoczynamy od tytułu,
• jeżeli autorów jest więcej niż trzech po tytule podajemy nazwisko pierwszego z dopiskiem
  [i in.],
• jeżeli opracowujemy pracę zbiorową pod redakcją opis rozpoczynamy od tytułu,
• pomijamy w opisie autora informacje o jego stopniach naukowych, funkcjach: nie piszemy, że ktoś jest czy był: księdzem, profesorem, biskupem, doktorem, zakonnikiem etc.,
• należy skracać zbyt długi tytuł. Wyrazy pominięte zaznaczamy wielokropkiem: (...)

Wydanie, Miejsce wydania: wydawnictwo, rok wydania

• W przypadku wydania pierwszego książki lub braku informacji, o kolejności wydania, pomijamy ten elementu opisu, każde następne wydanie odnotowujemy uwzględniając wszelkie adnotacje dotyczące wydania [popr. , uzup., zmien., skr., przejrz.],
• adres bibliograficzny czyli miejsce wydania dokumentu i instytucja, która wydała dokument są elementami fakultatywnymi, co oznacza że nie ma obowiązku podawania tych danych,
• rok wydania jest elementem obowiązkowym. Jeśli nie jest podany w książce, trzeba go ustalić - korzystając z katalogu biblioteki lub podać przybliżoną datę: ok. 2004
• jeżeli zdecydujemy się jednak na zamieszczanie nazwy wydawcy możemy zastosować nazwę skróconą instytucji np.:
  • PWN zamiast Państwowe Wydawnictwo Naukowe,
  • Ossolineum zamiast Zakład Narodowy im Ossolińskich,
  • WSiP zamiast Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Numer ISBN

Nowe normy wprowadzają obowiązek podawania ISBN.
ISBN - Międzynarodowy Znormalizowany Numer Książki - dziesięciocyfrowy symbol zawierający zakodowane informacje o książce: o kraju: (83 - Polska) o wydawcy: (02 - WSiP) i o książce. Książki wydane przed 1980 r. nie posiadają ISBN, więc w opisie nie wystąpi. Poprzednio ISBN nie był elementem obowiązkowym opisu bibliograficznego, dlatego nawet w nowych książkach i czasopismach spotykamy bibliografie załącznikowe bez ISBN. W 2007 roku wprowadzono zaktualizowaną międzynarodową normę ISO 2108, w której numery ISBN zmieniane są z 10-cyfrowych na 13-cyfrowe. Bieżące numery poprzedzane są prefiksem 978. Przy opisie fragmentu książki, pracy zbiorowej ISBN nie jest obowiązkowy.

Opis książki:

Elementy obowiązkowe i fakultatywne:

• Autor / Autorzy
• Tytuł książki
• Wydanie
• Miejsce wydania, wydawca
• Rok wydania
• Objętość (liczba stron, dla książek wielotomowych - liczba woluminów)
• Seria
• Uwagi
• ISBN

Przykład (autorstwo 1, 2, brak ustalonego autorstwa):

Słowacki J.: Balladyna. Wyd. 6. Wrocław: Ossolineum, 1984. ISBN 83-04-01489-0

Jurek K., Łynka A.: Wiedza o społeczeństwie. Kraków : Omega, 2008. ISBN 978-83-7267-331-2

Tristan i Izolda / oprac. Joanna Górecka-Kalita. Wrocław: Ossolineum, 2008. ISBN 978-83-04-04834-8

Opis pracy zbiorowej
(autorów książki jest więcej niż trzech):

Emigranci, wygnańcy, wychodźcy / pod red. I. Węgrzyn i G. Zająca. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, cop. 2007. ISBN 978-83-233-2335-8

Słownik literatury staropolskiej / pod red. Teresy Michałowskiej. Wyd. 2 popr. i uzup. Wrocław: Ossolineum, 1998. ISBN 83-04-04426-9

Opis fragmentu książki:

Elementy obowiązkowe i fakultatywne:

• Autor / Autorzy
• Tytuł książki
• Wydanie
• Odpowiedzialność drugorzędna
• Miejsce wydania, wydawca
• Rok wydania
• ISBN
• Tytuł fragmentu (np. wiersza)
• Strony, na których fragment jest zamieszczony

Przykład:

Markiewicz H.: Pozytywizm. Wyd. 6. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13849-1. Proza fabularna. s. 99-212

Baczyński K.K.: Utwory wybrane. Wyd. 4. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1982. ISBN 83-08-00819-4. R�ża świata. s. 126-127

Mrożek S.: Opowiadania. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1981. ISBN 83-08-00683-3. Leśna przechadzka. s. 98-100

Opis fragmentu pracy zbiorowej:

Elementy obowiązkowe i fakultatywne:

• Autor fragmentu
• Tytuł fragmentu
• W
• Tytuł pracy zbiorowej
• Redaktor
• Wydanie
• Miejsce wydania, wydawca
• Rok wydania
• ISBN
• Strony, na których fragment jest zamieszczony

Przykład:

Cichocka H.: Historia i funkcja retoryki w Bizancjum. W: Retoryka w XV stuleciu. pod red. M. Fankowskiej-Terleckiej. Wrocław : Ossolineum, 1988. ISBN 83-04-02768-2. s. 73-85

Maciejewski M.: Fatum. W: Cypriana Norwida kształt prawdy i miłości. pod red. S. Makowskiego. Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1984. ISBN 83-02-02218-7. s. 132-140

Wolska W.: Szczyt. W: Strofy o górach. Wybór, oprac. i posł. J. Kolbuszowski. Warszawa: Iskry, 1981. ISBN 83-207-01-68-6. s. 127-128

Opis artykułu czasopisma:

Elementy obowiązkowe:

• Autor artykułu
• Tytuł artykułu
• Tytuł czasopisma
• Lokalizacja (rok, numer zeszytu, strony)

Przykład:

Michałowski P.: Wyspa źródeł wśród żywiołów. "Polonistyka" 2008, nr 5 s. 44-49

Jaworski Marcin: Różewicz - ostatni modernista. "Polonistyka" 2005, nr 5 s. 18-24

Opis wywiadu:

Elementy obowiązkowe:

• Tytuł wywiadu
• Rozm. przepr.
• Imię i nazwisko osoby przeprowadzającej wywiad
• Tytuł czasopisma
• Lokalizacja (rok, numer zeszytu, strony)

Przykład:

Carroll J.: Pisarstwo to wolność mojej wyobraźni. Rozm. przepr. Jakub Siewko. "Cogito" 2007, nr 21 s. 50-53

Kuczok W.: Jestem bardzo pokrzywiony. Rozm. przepr. Barbara Pietkiewicz. "Polityka" 2004, nr 3 s. 58-59

Opis recenzji:

Elementy obowiązkowe:

• Autor dzieła recenzowanego
• Tytuł dzieła recenzowanego
• Wydanie
• Rok wydania
• Rec.
• Imię i nazwisko autora recenzji
• Tytuł recenzji
• Tytuł czasopisma
• Lokalizacja (rok, numer zeszytu, strony)

Przykład:

Kołodziejek E. : Człowiek i świat w języku subkultur. 2005. Rec. Paweł Gadaczek. "Język Polski". 2006, nr 3 s. 237-240

Godzic W.: Uwięzieni w kanałach. O potrzebie rozumienia telewizji. 2001. Rec. Aleksandra Bault. "Polonistyka". 2002, nr 7 s. 438-441

Opis tekstów kultury:
OBRAZ / RZEŹBA

Przykład:

Matejko J.: Bitwa pod Racławicami, 1884-1888 [obraz]

Stwosz W.: Ołtarz Zaśnięcia NMP, 1477-1489 [rzeźba]

(reprodukcja, architektura, rzeźba, rysunek itp.)

Elementy obowiązkowe i fakultatywne:

• Autor dzieła
• Tytuł dzieła
• W
• Tytuł pracy zbiorowej
• Redaktor
• Wydanie
• Miejsce wydania, wydawca
• Rok wydania
• ISBN
• Strona lub numer ilustracji

Przykład:

Velasquez Diego: Infantka Małgorzata [il.]. W: Rzepińska Maria: Siedem wieków malarstwa europejskiego. Wyd. 2 popr. i uzup. Wrocław: Ossolineum, Wrocław: Ossolineum, ISBN 83-5768-35-X, nr il. XLVI

Memling Hans: Sąd Ostateczny [il.]. W: Rzepińska Maria: Siedem wieków malarstwa europejskiego. Wyd. 2 popr. i uzup. Wrocław: Ossolineum, 1986. ISBN 83-5768-35-X, nr il. XVIII

Despiau Ch.: Dziewczyna czytająca [il.]. W: Domański M. : Poczet wielkich rzeźbiarzy. Warszawa : Nasza Księgarnia, 1981. s. [117]

Wyspiański S.: Śpiący Staś [il.]. "Cogito" 2007, nr 10 s. 82

Opis Biblii:
OPIS FRAGMENTU BIBLII, KSIĘGA

Przykład:

Księga Hioba. W: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych [Biblia Tysiąclecia]. Wyd. 3 popr. Poznań: Pallottinum, 1980, s. 537-567

OPIS FRAGMENTU BIBLII,
POSIADAJĄCEGO WŁASNĄ NAZWĘ:

Przykład:

Ostatnia wieczerza. W: Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych [Biblia Tysiąclecia]. Wyd. 3 popr. Poznań: Pallottinum, 1980. Mt 26, 17-35, s. 1153-1154

OPIS FRAGMENTU BIBLII, KRÓTKI CYTAT:

Przykład:

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych [Biblia Tysiąclecia]. Wyd. 3 popr. Poznań: Pallottinum, 1980. 1 Kor 13, 8, s. 1302

Opis dokumentu elektronicznego
(strona www, artykuł, książka,
czasopismo w wersji elektronicznej):

Elementy obowiązkowe:

• Autor /Autorzy
• Tytuł
• Nośnik - podaje się w nawiasie kwadratowym typ np. [online], [CD-ROM]
• Wydanie (wersja, miejsce wydania, wydawca, rok wydania, data aktualizacji) - o ile można ustalić
• Warunki dostępu - dla dokument�w online

Strona www

Przykład:

Skórka Stanisław: Wirtualna historia książki i bibliotek [online]. Kraków: Akademia Pedagogiczna, Instytut Informacji Naukowej [dostęp 10 marca 2007]. Dostępny w http://www.ap. krakow.pl/whk/

Artykuł w wersji elektronicznej

Przykład:

Małgorzata Baranowska: Wisława Szymborska - Poezja istnienia [online]. [dostęp 20 stycznia 2009] Dostępny w http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/es_wislawa_szymborska_poezja_istnienia

Zaremba M.: Dramat [online]. [dostęp 12 lipca 2009] Dostępny w http://www.teatr.dlawas.com/tdw/index.php?option=com_content&task=view&id=32&Itemid=0

Artykuł w czasopiśmie internetowym

Przykład:

Dymel-Trzebiatowska H.: Muminki - na zawsze! w: "Guliwer" 2007, nr 3 [online]. [dostęp 2 grudnia 2008]. Dostepny w http://katalog.czasopism.pl/index.php/Guliwer_-_Hanna_DymelTrzebiatowska%2C_MUMINKI_%E2%80%93_NA_ZAWSZE!

Książka w Internecie

Przykład:

Sienkiewicz Henryk: Krzyżacy [online]. [dostęp 8 stycznia 2009]. Dostępny w http://lektury.wroclaw.pl/1-1.html

Hłasko Marek: Ósmy dzień tygodnia [online]. [dostęp 19 września 2005]. Dostępny w http://www.literatura.zapis.net.pl/okresy/wspolczesnosc/hlasko/osmy.htm

Książka na nośniku

Przykład:

Kopaliński W.: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych. [CD]. Bielsko-Biała : Onet.pl S.A, Oddział OPM, 2000

Opis filmu:

Elementy obowiązkowe:

• Autor / Twórca
• Tytuł
• Odpowiedzialność drugorzędna (reżyser)
• Wydanie
• Rok wydania

lub

Przykład:

Zemsta. Reż. A. Wajda. Warszawa : Vision, 2002

lub

Kawalerowicz J. (reż.). Quo vadis. Warszawa : Telewizja Polska, 2002

Opis dokumentu dźwiękowego:

Elementy obowiązkowe:

• Nazwisko i imię autora dokumentu
• Tytuł dokumentu
• [dokument dźwiękowy]
• Miejsce wydania
• Wydawca
• Rok wydania
• Nośnik

Przykład:

Chopin - pragnienie miłości [dokument dźwiękowy]. Warszawa : Sony Music Entertainment Polska, 2002. 1 dysk optyczny CD

Tischner J.: Historia filozofii po góralsku [dokument dźwiękowy]. Krak�w : Znak, 1997. Kaseta magnetofonowa

Opis programu telewizyjnego i audycji radiowej:

Przykład:

Zmarz - Koczanowicz M.: Wieczór artystyczny: Jerzy Grotowski. Próba portretu [program telewizyjny]. Warszawa: TV2, [wyemitowano 12 stycznia 2009, o 00.45]

Markowska B.: Świat celuloidowych snów [program radiowy]. Warszawa: Polskie Radio Dwójka, [nadano 11 lipca 2009, o 20.15]

Podsumowanie

• bibliografię załącznikową należy umieszczać na końcu pracy
• opisy powinny być uporządkowane alfabetycznie lub w kolejności cytowania w tekście i kolejno ponumerowane
• w opisie autora pomijamy wszelkie tytuły (ksiądz, profesor, doktor, mgr itp.)
• jeżeli autorów jest dwóch lub trzech - należy podać ich nazwiska i imiona oddzielając je od siebie przecinkami
• jeżeli autor nie jest znany, lub jeśli autorów jest więcej niż trzech - opis zaczyna się od tytułu, podajemy dane pierwszej osoby( lub osobę podkreśloną przez wydawcę) z dodatkiem i in.
• długi tytuł można skracać, wyrazy pominięty należy zaznaczyć wielokropkiem (...)
• jedynym elementem opisu bibliograficznego, który umieszczamy cudzysłowie jest tytuł czasopisma
• wydanie pierwsze, lub brak informacji o wydaniu pomijamy w opisie
• informacje o zmianach dokonanych w wydaniu należy skrócić Np. Wyd. 2 popr. uzup., skr., przejrz.
• dopuszcza się dowolność interpunkcji czyli poszczególne elementy opisu oddziela się dowolnymi znakami interpunkcyjnymi (np. kropką, przecinkiem, średnikiem, dwukropkiem itd.)

Obowiązuje absolutna konsekwencja
w raz przyjętym sposobie zapisu.